Jak samodzielnie przygotować się do egzaminu maklerskiego?

W październiku 2025, po trzech miesiącach intensywnej nauki, udało mi się zdać egzamin maklerski – uzyskując trzeci najlepszy wynik spośród 353 osób podchodzących do egzaminu (zdawalność 33%)[1]. W tym wpisie podzielę się kilkoma wskazówkami i spostrzeżeniami, które, mam nadzieję, będą pomocne dla osób samodzielnie przygotowujących się do egzaminu, niezależnie od poziomu z jakiego zaczynają.

Zakres materiału i strategia przygotowania – ekonomia, finanse i zarządzanie

Opracowaniem, które przedstawia większość zagadnień z zakresu ekonomii i finansów jest książka Inwestycje: Instrumenty finansowe, aktywa niefinansowe, ryzyko finansowe, inżynieria finansowa autorstwa Krzysztofa i Teresy Jajuga. Jest ona jednak napisana (zgodnie z informacjami w niej zawartymi) dla osób przygotowujących się do egzaminów CFA, więc część materiału jest opisana dużo bardziej szczegółowo niż poziom wymagany na egzaminie MPW, natomiast część tematów jest pominięta. Dodatkowo ostatnie wydanie książki ma ponad 10 lat, więc różnice w materiale wynikają również ze zmieniającego się zakresu egzaminu.

Opanowanie materiału z tego podręcznika jest jednak pierwszym i podstawowym krokiem przygotowań. W celu uzupełnienia materiału można sięgnąć do książki Wycena i zarządzanie wartością firmy wydanej pod redakcją Andrzeja Szablewskiego i Rafała Tuzimka, której rozdział o metodach wyceny przedsiębiorstw pokrywa się z pytaniami na egzaminie[2].

Wymagane jest również opanowanie podstaw analizy finansowej, na przykład wskaźników rotacji opisanych w książce Analiza ekonomiczna w przedsiębiorstwie napisanej pod redakcją Magdaleny Jerzemowskiej[3].

Dodatkowe tematy z teorii finansów, które trzeba opanować to m.in.:

• 
  Rodzaje portfeli: Completion Portfolio, portfele hybrydowe, Benchmarking (portfel normalny) (zob. opracowanie), 
• Linia rynku obligacji (zob. opracowanie),
• Strategie inwestowania w obligacje,
• Wskaźnik dywersyfikacji,
• Dekompozycja stopy zwrotu wg Famy,
• Ocena zarządzania portfelem (zob. opracowanie).

W tych przypadkach ciężko jest wskazać konkretne polskojęzyczne opracowanie, lecz przeglądając archiwalne egzaminy bardzo łatwo można zobaczyć, które tematy wymagają sięgnięcia po dodatkowe materiały, po czym poszukać odpowiednych źródeł w internecie (głównie anglojęzyczne pozycje).

Po wstępnym zapoznaniu się z teorią można przystąpić do rozwiązywania pierwszych zadań (z archiwalnych egzaminów ze strony KNF). Pozwala to na szybką weryfikację, jakie tematy już się opanowało, a które wymagają dodatkowej pracy – w tym jakie jeszcze nie zostały zupełnie przerobione. Dobrym pomysłem jest robienie notatek, po czym stworzenie ich krótszej wersji na komputerze – wraz z nauką można wtedy dodawać nieznane tematy w odpowiednich miejscach, aby finalnie otrzymać bardzo skondensowany i poukładany tematycznie zestaw materiału, który jest testowany na egzaminie. (W moim przypadku było to 7 stron poświęconych finansom i 24 prawu/regulacjom obowiązującym na giełdzie).

Przed samodzielnym rozwiazywaniem zadań można „na rozgrzewkę” zobaczyć poukładane tematycznie rozwiązania archiwalnych pytań prezentowane na blogu Your Finstats. Dzięki temu łatwiej zorientować się w zasadach ich rozwiązywania (choć w większości przypadków kluczowa jest znajomość wzorów i potencjalne doświadczenie z rozszerzonej matematyki w szkole średniej – aby bez problemu rozwiązywać równania po podstawieniu do wzoru).

W rozwiązywaniu zadań kluczowy jest również dostęp do tych samych materiałów, które są dostępne podczas egzaminu: kalkulatora prostego i tablic matematycznych. W przypadku kalkulatora można wykorzystać podobny, który już się posiada lub kupić taki, jaki jest udostępniany na egzaminie: DONAU K-DT2081-01. 

Trudniej wygląda kwestia tablic matematycznych, gdyż te nie są udostępniane przez KNF. Ja osobiście korzystałem z tablic przygotowanych przez Zadania-Projekty – na egzaminie MPW dostępne są tablice, które znajdują się na stronach 3, 4, 5 i 7. Jedyną różnicą jest fakt, że na egzaminie tablice wydrukowane są dwustronnie i zawierają jeszcze wartości dla 40, 50, 60 i 70 okresów (powyżej 30 dane co 10 okresów). Z tego powodu przygotowałem plik w Excel, w którym umieściłem funkcje liczące wartości mnożników do 70 okresów.

Mimo, że niektóre zagadnienia mogą wydawać się skomplikowane, warto postawić sobie za cel jak najlepsze zrozumienie całego materiału. W przypadku pytań z finansów/ekonomii/zarządzania lista testowanych zagadnień jest dość jasno określona (trzeba ją stworzyć samemu na podstawie archiwalnych materiałów), więc szkoda już na starcie tracić punkty z jakiegoś zakresu. Dużo lepiej zostawić sobie margines bezpieczeństwa na pytania z prawa i regulacji giełdowych, gdyż tam liczba tematów, które mogą się pojawić, jest dużo szersza i trudniejsza do przewidzenia.

Niestety sam zakres materiału podany na stronie KNF jest dość obszerny i nie wskazuje, na jakie zagadnienia położony jest większy akcent. Najłatwiej więc określić go samemu, rozwiązując poprzednie egzaminy. Sama znajomość ekonomii czy doświadczenie z inwestowania na giełdzie też nie zapewnia „automatycznej” znajomości materiału na egzamin (może z wyjątkiem studiów z finansów na module dedykowanym rynkowi kapitałowemu). Wcześniejszy kontakt z tą tematyką daje jednak podstawy do szybszej nauki i lepszego zrozumienia zagadnień.

Zakres materiału i strategia przygotowania – prawo i regulacje giełdowe

Okładka: C.H.Beck

Opanowanie zakresu prawa na egzamin maklerski jest większym wyzwaniem, ze względu na znaczną ilość regulacji i dużo szersze możliwości formułowania pytań ze znajomości aktów prawnych. Ja przygotowanie do egzaminu zacząłem od najnowszego wydania podręcznika Prawo rynku kapitałowego autorstwa Aleksandra Chłopeckiego i Marcina Dyla. Publikacja ta pozwala zapoznać się z podstawowymi zagadnieniami w sposób bardziej praktyczny/przejrzysty niż znajduje się w samych aktach prawnych[4]. Po tej lekturze można przystąpić do samodzielnego przeczytania wszystkich regulacji – co jest niezbędne, aby opanować materiał.

Dla przykładu, w podręczniku znajdziemy opis, czym są rejestr operacyjny i rejestr sesji, szerszy opis pozwala rozumieć jakie jest ich znaczenie i do czego dokładnie służą. Nie ma tam jednak informacji, że rejestr sesji może prowadzić inny podmiot (niż prowadzący rachunek maklerski) jeśli klient złoży taki wniosek – a takie pytania się pojawiały. Konieczność dodatkowej lektury ustaw wynika też z faktu, że podręcznik nie dotyka innych rodzajów prawa (np. cywilnego, handlowego), które również trzeba znać na egzamin.

Regulacje prawne, z którymi warto zapoznać się przed egzaminem to:

Mapa myśli stworzona na podstawie
ust. o obrocie przez NotebookLM, Google.

• Regulamin Giełdy
• Szczegółowe Zasady Obrotu Giełdowego w systemie UTP
• Obowiązujące tabele kroków notowań na GPW
• Zasady Etyki Zawodowej Maklerów i Doradców
• Ustawa o obrocie instrumentami finansowymi
• Rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie trybu i warunków postępowania firm inwestycyjnych (wydane na podstawie art. 94 ust. 1 pkt 1 ustawy o obrocie)
• Rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie szczegółowych warunków technicznych i organizacyjnych dla firm inwestycyjnych (wydane na podstawie art. 94 ust. 1. pkt 5 ustawy o obrocie)
• Ustawa o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych
• Ustawa o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi
• Ustawa o obligacjach
• Ustawa o nadzorze nad rynkiem finansowym
• Kodeks cywilny 
• Kodeks spółek handlowych
• Ustawa o rachunkowości
• Rozporządzenie Komisji UE 2017/565 (wymogi organizacyjne i warunki prowadzenia działalności przez firmy inwestycyjne)
• Rozporządzenie 596/2014 w sprawie nadużyć na rynku
• Rozporządzenie 2020/852 w sprawie ustanowienia ram ułatwiających zrównoważone inwestycje
• Statut KDPW S.A.
• Statut KDPW_CCP S.A.

W moim przypadku (po eksporcie z Lex'a czcionką 12 TNR) regulacje te zajęły ponad 2,6 tysiąca stron[5]. Wartość ta jest jednak mocno zawyżona, gdyż w praktyce z niektórych dokumentów wymagana jest jedynie znajomość kilku artykułów, a np. szczegółowe regulacje innych spółek niż akcyjne (z KSH) również nie pojawiają się na egzaminie. W tym przypadku również polecam (przynajmniej na późniejszym etapie nauki) robienie notatek na komputerze, co umożliwi dopisywanie bardziej szczególnych regulacji (np. z rozporządzeń) w miejsca, gdzie ma się opracowany określony temat.

Kilka spostrzeżeń przed egzaminem

Ponieważ za złą odpowiedź odejmowany jest jeden punkt, a za dobrą przyznawane dwa, nie opłaca się strzelać przy braku jakiegokolwiek zrozumienia pytania (wartość oczekiwana -0,25 punktu). Wyeliminowanie jednej odpowiedzi jako na pewno błędnej również nie daje dużych podstaw do strzelania – w tej sytuacji wartość oczekiwana wynosi zero. W większości pytań gdy jednak uda się wyeliminować jedną odpowiedź, będzie się również podejrzewać, jaka może być poprawna – wtedy warto próbować.

W kilku przypadkach, jak litery oznaczające miesiące wygasania serii kontraktów terminowych, wymagane jest „kombinowanie”, w jaki sposób zapamiętać tak kluczowe zagadnienia na egzamin. Przy odrobinie pomysłowości i zauważeniu podstawowych prawidłowości (np. że układ jest alfabetyczny, ale pomija pewne litery) możliwe jest opanowanie materiału na takim poziomie, który pozwoli wybrać prawidłową odpowiedź z 4 dostępnych – w przypadku kontraktów np. wystarczy opanować wybrane miesiące (pierwszy miesiąc kwartału + grudzień daje układ „FJNVZ”), co pozwala na „odtworzenie” brakujących z dostępnych odpowiedzi/pamięci.

Ten sam mechanizm dotyczy strategii opcyjnych, których liczba może na pierwszy rzut oka wydawać się przytłaczająca (wszystkie są opisane w podręczniku Jajugi). W ich przypadku, najważniejsze jest zrozumienie, jak na podstawie kupowanych opcji, rysuje się profil wypłaty strategii. Opanowanie tych zasad pozwoli na odwrócenie operacji – ustalenie kupowanych opcji na podstawie wykresu całej strategii. Wystarczy więc zapamiętać sam wygląd wykresów i nazwy strategii.

Zob. filmy na YouTube o tej tematyce. (Wstawiony poniżej oraz ten i ten).

Z mojej początkowej obserwacji w trakcie nauki i rozkładu wyników na egzaminie wynika, że większość pracy przed egzaminem (i ryzyka w trakcie pisania) wiąże się z „przeskoczeniem” z wyniku lekko powyżej 140 punktów na powyżej 160[6]. To znaczy, dość łatwo przygotować się na takim poziomie aby osiągnąć ok. 140 punktów; jak widać na wykresie, w przedziale 140-149 punków znalazło się najwięcej osób piszących egzamin (przedział modalny). Osoby, które nie zbliżą się do tego wyniku, należy uznać za nieprzygotowane do egzaminu i piszące go „z przypadku” (ok. 40% wszystkich zdających)[7].

Uzyskanie wyniku ok. 140 jest możliwe dzięki dobremu (ale nie bardzo dobremu) opanowaniu tematów z finansów, unikaniu odpowiedzi na pytania, których się nie rozumie (głównie prawne) i odpowiedzi na kilka prostych pytań ogólnych z prawa. Natomiast przeskoczenie do poziomu 160 jest znacznie trudniejsze, gdyż „nisko rosnące owoce zostały zerwane”, brak odpowiedzi na pytania nie jest dobrym rozwiązaniem, a każda zła odpowiedź oddala od upragnionego pozytywnego wyniku.

Rozkład wyników na egzaminie w październiku 2025. Czarną pionową kreską oznaczono próg zdawalności. Opracowanie własne na podstawie wyników publikowanych przez KNF.

Z tego powodu warto poświęcić więcej czasu na naukę, żeby mieć szansę na zaliczenie egzaminu za pierwszym razem i nie powtarzać całej (niezbyt przyjemnej) przygody, jaką jest egzamin ponownie[8]. Oczywiście życzę wszystkim, aby dzięki moim wskazówkom tak się rozpędzili, że przekroczą 200 punktów. Znajdą się wtedy, tak jak ja (jako jedyny) w minimum drugim najwyższym przedziale – 208 punktów.

Egzamin

Po poczynieniu zaawansowanych postępów w nauce (na samo powtórzenie skondensowanego materiału będącego wynikiem przygotowań jest jeszcze czas przed egzaminem) należy złożyć wniosek o przystąpienie do egzaminu. Cały proces jest prosty: wymaga wypełnienia i podpisania wniosku o egzamin oraz wysłania go, wraz z potwierdzeniem zapłaty za egzamin (500 PLN), na elektroniczną skrzynkę KNF. Relatywnie niewielka opłata oznacza, że warto przystąpić do egzaminu w możliwie szybkim terminie, gdy ma się poczucie, że wynik ma szansę być pozytywny (w szczególności dotyczy to osób mających blisko do Warszawy).

Na egzaminie dostaje się ołówek i gumkę (więc zmiana odpowiedzi na karcie nie jest problemem) oraz wspomniany wcześniej kalkulator, tablice matematyczne, jak również butelkę wody oraz dwie kartki na notatki (pisać można też po teście). Na egzamin należy tak się ubrać, aby na salę (po zdjęciu kurtki) wejść ubranym „na cebulkę”, w razie gdyby było zimno/gorąco (w moim przypadku było bardzo zimno bo egzamin był na sali gimnastycznej, ale podobno w marcu 2025 było gorąco, gdyż egzamin był w mniejszym pomieszczeniu).

W razie potrzeby możliwe jest wyjście do toalety (należy bez wahania z tego skorzystać w razie konieczności). Wymagane jest jedynie zostawienie karty odpowiedzi u Komisji (do odbioru po powrocie na salę).

Oficjalne rezultaty są publikowane po dwóch tygodniach, lecz już wieczorem można przejrzeć odpowiedzi przygotowane przez Związek Maklerów i Doradców, aby sprawdzić jakiego wyniku można się spodziewać.

Po zdaniu egzaminu pozostaje jeszcze najprzyjemniejsza część procedury: złożenie wniosku o wpis, a następnie wydanie zaświadczenia o wpisie na listę maklerów. Szczęśliwe zakończenie przygody z egzaminem MPW oznacza wpis na listę niecałych 4 tys. maklerów, w tym 2 tys. posiadających uprawnienia do wykonywania czynności doradztwa inwestycyjnego.

---

Przypisy

1. Uzyskane 208 z 240 możliwych punktów. Wynik można sprawdzić porównując numer rejestru (zob. zdjęcie w dalszej części) ze zanonimizowanymi wynikami na stronie KNF (tak długo, jak plik jest dostępny).
2. Dwie wymienione książki są też polecane przez Związek Maklerów i Doradców.
3. Lista literatury jest subiektywna i przedstawia proces przygotowania się do egzaminu przez autora, wynikający też z wcześniejszej znajomości wymienionych źródeł. Opracowanie całościowego opisu, z dokładnym wskazaniem wszystkich źródeł (które nie powielają też tych samych informacji i minimalizacją potencjalnie płatnych materiałów jakimi są książki), wykracza poza ramy publikowanego bezpłatnie wpisu. Niniejsze opracowanie ma stanowić punkt wyjścia do własnych poszukiwań dla osób przygotowujących się do egzaminu MPW.
4. W podręczniku jest kilka błędów, w tym najbardziej widoczny jakim jest błędne podanie nazwy polskiej waluty którą jest „polski złoty”, a nie pojawiający się w książce „złoty polski” (historyczna jednostka obrachunkowa). Z niektórymi opiniami autorów również trudno się zgodzić, np. stwierdzeniem, że gotówka na rachunkach maklerskich nie powinna być traktowana szczególnie w razie upadłości DM, a podlegać takim samym zasadom jak inne zobowiązania bankrutującego przedsiębiorstwa. Takie rozumowanie, w mojej opinii, powinno również implikować identyczne traktowanie środków zgromadzonych w bankach – które nie byłyby w takich sytuacjach szczególne chronione, włącznie z gwarancjami państwowymi. Rozumowanie autorów, być może logiczne z prawnego punktu widzenia, nie uwzględnia realiów działania rynku i szczególnego traktowania środków klientów, którzy muszą powierzyć część swojego majątku do przechowywania domom maklerskim (czy jako gotówka czy jako papiery wartościowe zapisane na kontach depozytowych w KDPW).
5. Jest to moja autorska lista, stworzona na podstawie regulacji, które pojawiały się na egzaminie w poprzednich latach. Związek Maklerów i Doradców podaje trochę węższy zakres, który powinien wystarczyć do zaliczenia egzaminu (ale na pewno nie uzyskując 3. najwyższy wynik wśród zdających).
6. Na wykresie widoczne są przedziały prawostronnie zamknięte, jednak w szczegółach dokonano modyfikacji czyniącej de facto przedziały liczb całkowitych lewostronnie domkniętymi.
7. Autor używa „bezpośredniego” języka w celu przejrzystego wytłumaczenia tematu. Nie ma na celu jakiegokolwiek szykanowania osób, które z różnych powodów uzyskały niższe wyniki na egzaminie.
8. Myślę tu o samym egzaminie, odbywającym się w dużym tłoku, w Warszawie oraz w okresie, w którym na dworze jest zimno (a ze względu na dużą liczbę chętnych trzeba czekać na wejście ponad godzinę). Bo oczywiście samo przygotowanie do takiego egzaminu to czysta przyjemność…

Zdjęcie tytułowe: archiwum prywatne autora, zmodyfikowano z wykorzystaniem Gemini, Google.